John R. R. Tolkien

Džon Ronald Ruel Tolkin (1892–1973) (DŽ. R. R. Tolkin) — britanski pisac, filolog, univerzitetski profesor i jedan od utemeljivača moderne fantastične književnosti — rođen je 3. januara 1892. godine u Blumfontejnu (Južna Afrika), a preminuo je 2. septembra 1973. u Bornmutu (Engleska).

Detinjstvo je proveo u okolini Birmingema, gde se razvilo njegovo interesovanje za jezike, mitologiju i drevne književne tekstove. Studirao je na Univerzitetu u Oksfordu, a tokom Prvog svetskog rata služio je u britanskoj vojsci i učestvovao u Bici na Somi. Ratna iskustva imala su snažan uticaj na njegovo književno stvaralaštvo.

Nakon rata posvetio se akademskoj karijeri, predajući staroengleski jezik i književnost na univerzitetima u Lidsu i Oksfordu. Bio je član književne grupe poznate kao „Inklingsi” (Inklings), kojoj je pripadao i njegov prijatelj K. S. Luis.

Svetsku slavu stekao je romanom Hobit (1937), avanturističkom pričom o Bilbu Baginsu i njegovom putovanju kroz čudesni svet Srednje zemlje. Njegovo najpoznatije delo, ** Gospodar prstenova ** (1954–1955), objavljeno je u tri toma: Družina prstena, Dve kule i Povratak kralja. Ovaj monumentalni roman istražuje borbu dobra i zla, iskušenje moći, prijateljstvo, žrtvovanje i prolaznost.

Tokom više decenija, Tolkin je razvijao sopstvenu mitologiju, istoriju i jezike za Srednju zemlju. Nakon njegove smrti, njegov sin Kristofer Tolkin priredio je i objavio Silmarilion (1977), zbirku mitoloških priča koje govore o stvaranju sveta i drevnim epohama Srednje zemlje. Nakon toga usledila su dela kao što su Nezavršene priče (1980), Hurinova deca (2007), Beren i Lutijena (2017) i Pad Gondolina (2018).

Među njegovim naučnim radovima, esej Beovulf: Čudovišta i kritičari (1936) ističe se kao značajan doprinos proučavanju staroengleske književnosti.

Tolkinov opus odlikuju bogata mitologija, izmišljeni jezici, epska narativna struktura i duboka moralna simbolika. Njegov uticaj na književnost, film i popularnu kulturu je ogroman, a Srednja zemlja ostaje jedan od najsloženijih i najpoznatijih izmišljenih svetova u istoriji književnosti.