Katedrala u Đakovu: Povijesni osvrt - prikaz arhitekture, skulpture i slikarstva

Knjiga Katedrala u Đakovu Ivana Rogića (sveštenika, kanonika i profesora kanonskog prava) objavljena je 1932. godine u Osijeku od strane autora. Reč je o sveobuhvatnom monografskom delu, koje predstavlja jedan od najvažnijih ranih kompletnih prikaza đakovačke katedrale Svetog Petra – remek-dela hrvatske sakralne arhitekture 19. veka. Postoji i odlomak u obliku vodiča Kroz đakovačku katedralu iz iste godine. Delo je kasnije doživelo drugo izdanje 1964. godine u Đakovu.

Ivan Rogić, kao dugogodišnji saradnik đakovačkog kaptola i osoba blisko povezana sa katedralom, napisao je delo sa dubokim poznavanjem teme. Knjiga pruža istorijski pregled izgradnje katedrale (1855–1882), inicijativu biskupa Josipa Jurja Štrosmajera, arhitektonsko rešenje Fridriha fon Šmita i drugih, i politički i kulturni kontekst ilirskog i renesansnog perioda. Posebno je istaknuta ideja katedrale kao nacionalnog i crkvenog spomenika koji simbolizuje slovensku i hrvatsku duhovnost.

Glavni deo čini sistematični prikaz arhitekture: opis spoljašnjosti (fasade, kule, rozete), rasporeda trobrodne bazilike, neoromaničkih i neogotskih elemenata, materijala (pečena cigla, kamen) i tehničkih rešenja. Autor detaljno analizira proporcije, dekorativne motive i simboliku koja povezuje zapadnu i istočnu tradiciju. Nakon toga sledi poglavlje o skulpturi – oltari, statue, reljefi, propovedaonica, krstionica i spomenici (uključujući Valdekov nadgrobni spomenik Štrosmajeru u kripti). Rogić opisuje autore (domaće i strane vajare), ikonografiju i umetničku vrednost. Završni deo je posvećen slikarstvu: freskama i zidnim slikama (posebno delima nazarenskih majstora poput M. A. Zajca), vitražima, mozaicima i oltarskim slikama. Knjiga je ilustrovana fotografijama, crtežima i planovima koji omogućavaju vizuelno praćenje opisa.

Delo ima i dokumentarnu vrednost jer beleži stanje katedrale pre požara 1933. godine i naknadnih obnova. Napisano je pristupačnim, ali stručnim stilom, namenjenim široj publici – vernicima, hodočasnicima, studentima i ljubiteljima umetnosti. Rogićeva monografija ostaje važan izvor za proučavanje đakovačke katedrale kao vrhunca Štrosmajerovog mecenatstva i jednog od najznačajnijih sakralnih spomenika u Hrvatskoj 19. veka.