Hrvati i njihov seljački pokret

Autor, unuk poznatog pesnika Petra Preradovića, bio je politički angažovani intelektualac ​​koji je duboko proučavao društvene procese, posebno one vezane za hrvatsko seljaštvo kao temeljni društveni sloj.

U svom radu Preradović se fokusira na seljaštvo kao ključni pokretač društvenih promena u Hrvatskoj, posebno u 19. i prvoj polovini 20. veka. Knjiga daje istorijski pregled seljačkih ustanaka, političkih borbi i društvenih previranja kroz nekoliko perioda:

Analiza Seljačke bune 1573. godine pod vođstvom Matije Gupca, koja se smatra simbolom borbe seljaka protiv feudalnog zuluma. Ističe se nepravda feudalnog sistema i težak položaj kmetova koji su se borili za pravo na zemlju i ljudsko dostojanstvo.

Preradović istražuje kako su se ideje ilirizma i nacionalnog preporoda odrazile na seljaštvo, koje je u to vreme ostalo na margini političkih procesa uprkos svojoj brojnosti i značaju. Ističe potrebu uključivanja seljaštva u politički život radi postizanja istinske nacionalne emancipacije.

Centralni deo knjige bavi se 20. vekom kada je Stjepan Radić sa Hrvatskom seljačkom strankom (HSS) postao glasnogovornik seljaštva. Preradović analizira Radićevu politiku i njegovu borbu za prava seljaka, kao i nastojanja da se seljaštvo uspostavi kao osnova političkog i društvenog života u Hrvatskoj. Razmatra uticaj agrarne reforme, industrijalizacije i migracije na hrvatsko selo. On kritički analizira kako su političke elite često zanemarivale potrebe seljaštva, što je dovelo do društvenih tenzija i nezadovoljstva.

Ovo delo je važan doprinos razumevanju uloge seljaštva u hrvatskoj istoriji i politici 19. i 20. veka.