Sigmund Freud

Zigmund Frojd (Frajberg u Moravskoj — danas Pribor, Češka Republika — 6. maj 1856 – London, 23. septembar 1939) bio je austrijski neurolog, psiholog i osnivač psihoanalize, kao i jedan od najuticajnijih mislilaca 20. veka. Njegove teorije o nesvesnom, snovima, potiskivanju i seksualnosti duboko su oblikovale psihologiju, psihijatriju, filozofiju, književnost i umetnost.

Odrastao je u Beču, gde je stekao diplomu lekara 1881. godine. Svoje usavršavanje nastavio je u Parizu kod neurologa Žan-Martena Šarkoa, čija su istraživanja histerije uticala na njegov rad. U saradnji sa lekarom Jozefom Brojerom objavio je Studije o histeriji (1895), delo od ključnog značaja za razvoj psihoanalitičkog metoda.

U knjizi Tumačenje snova (1900) razvio je teoriju da su snovi izraz nesvesnih želja. Usledila su dela kao što su Psihopatologija svakodnevnog života (1901), Tri eseja o teoriji seksualnosti (1905) i Vic i njegov odnos prema nesvesnom (1905), u kojima je istraživao psihološke sukobe, razvoj seksualnosti i svakodnevne manifestacije nesvesnog.

Frojd je formulisao koncepte potiskivanja, Edipovog kompleksa, transfera i odbrambenih mehanizama. U delu Ja i Ono (1923) predstavio je strukturni model psihe, praveći razliku između Ono (Id), Ja (Ego) i Nad-ja (Superego). Njegova interesovanja obuhvatala su i kulturu, religiju i društvo. O tome svedoče knjige Totem i tabu (1913), Iznad načela zadovoljstva (1920), Budućnost jedne iluzije (1927), Nelagodnost u kulturi (1930) i Mojsije i monoteizam (1939). Nakon nacističke aneksije Austrije 1938. godine, emigrirao je u London, gde je i preminuo naredne godine.

Frojdove teorije podstakle su brojne rasprave, a mnoge njegove tvrdnje se danas smatraju naučno spornim ili nedovoljno potkrepljenim. Ipak, njegov uticaj na razumevanje subjektivnosti, nesvesnih motiva i ljudske kulture ostaje izuzetno značajan.