Velimir Deželić-st.
Velimir Deželić stariji (Zagreb, 23. april 1864 – Zagreb, 11. januar 1941) bio je hrvatski pisac, publicista, istoričar-kulturolog i katolički društveni radnik. Poticao je iz građanske porodice; advokat po profesiji, radio je u državnoj službi (Dvorsko i Bansko veće, kasnije ministarstva), a istovremeno se bavio uredničkim, arhivskim i kulturno-političkim radom. Bio je jedan od najaktivnijih zagrebačkih intelektualaca na prelazu iz 19. u 20. vek: kourednik i saradnik brojnih novina („Hrvatska“, „Katolički list“, „Vienac“, „Hrvatska prava“, „Hrvatska straža“), član i vođa društava (Hrvatsko katoličko društvo, Matica hrvatska, Družba „Braća hrvatskog zmaja“, Hrvatsko društvo starina). Kao katolički laik, sistematski je popularizovao nacionalnu istoriju i kult sveca zaštitnika i podsticao objavljivanje „knjiga za narod“.
Deželić stariji piše na raskrsnici istorijske proze, biografije i publicistike. Sklon je jasnoj, narativnoj rečenici, dokumentarnoj osnovi i moralno-obrazovnoj poenti. Fokusira se na hrvatski srednji vek, nacionalni identitet i hrišćansku tradiciju, sa naglaskom na ulogu Crkve u kulturnom kontinuitetu. Bio je i marljiv bibliograf, sastavljač spomenica i urednik popularnih izdanja koja su širila čitalačku publiku.
Izabrana bibliografija:
- Istorijsko-biografske knjige i eseji: Petar Krešimir; Zvonimir, kralj Hrvatske; Tomislav; Koloman i Hrvatska; Hrvatski junaci i mučenici; Sveti Jeronim Dalmatinski; Hrvatski blaženici i sveci (razni komemorativni zapisi).
- Romani i priče sa istorijskim temama: Križari, Pod carem i kraljem, Na zvezdanom putu (moralno-istorijske priče sa izraženom edukativnom svrhom).
- Kulturno-istorijske i antologijske knjige: Spomen-obeležje milenijuma Kraljevine Hrvatske; referentne knjige o hrvatskim gradovima, crkvenim institucijama i poznatim ličnostima.
- Publikacija i polemika: članci o obrazovanju, porodici, društvenom moralu, ulozi katolicizma u kulturi; programski tekstovi u katoličkoj i desničarskoj štampi.
- Urednički i priređivački rad: saradnja sa Hrvatskom zadužbinom i Društvom „Braća hrvatskog zmaja“; pokretanje serije edukativnih knjižica; uređivanje almanaha, spomenica i kalendara.
Deželić stariji nije prvenstveno inovator forme, već izuzetno efikasan posrednik istorijskog znanja. Njegove knjige, pisane „za širu čitalačku publiku“, učvrstile su popularne slike hrvatskih vladara i svetaca i oblikovale građanski kanon čitanja između dva rata. U školama i u laičkim udruženjima služili su kao čitaoci istorijskog pamćenja. Kritičari su kritikovali njegovu programsku didaktiku i ideološku posvećenost, ali su prepoznavali i njegov dokumentarni žar, jasnoću i stilsku čitljivost.
On je otac Velimira Deželića Mlađeg (1895–1976), pisca i publiciste koji je nastavio porodičnu kulturnu liniju. Njegovo rukopisno i prepisno nasleđe sačuvano je u zagrebačkim zbirkama (HAZU, NSK). Danas se Deželić čita kao autor fundamentalnih popularnih sinteza srednjovekovnih vladara i kao svedok katoličkog intelektualnog pokreta koji je snažno obeležio hrvatsku kulturu u prvoj polovini 20. veka.
Naslovi u ponudi
Mandaljena pobjednica
The Bosnian girl Magdalena (Mandaljena) Pereš Vuksanović, vowed to God and chastity, fled from a forced marriage under Turkish rule in the 17th century, and eventually became a Franciscan tertiary in Rome, where she died with a reputation for holiness.
Petar Krešimir
A biographical and historical narrative of King Petar Krešimir IV: from the strengthening of the Croatian state and Church to political tensions and sea battles. It reads like a living lesson of the Middle Ages. First edition.
Prokleti grad: Maledictum castrum Medved
Ein historischer Roman, der in der Gegend um Medvedgrad und im Zagreber Stadtteil Gradec spielt. Er schildert politische Intrigen, Machtkämpfe, Konflikte zwischen Adel und Bürgern sowie das Schicksal des Mädchens Janja, einem Symbol für Freiheit und Opfer
U buri i oluji
U pandžama lava: Roman iz doba hrvatske narodne dinastije
The novel depicts turbulent events in early medieval Croatia, the struggle for power, external threats, and the fates of characters caught up in political intrigue and wars – symbolically the "lion's claws" as a danger threatening the Croatian state and p
U službi kalifa: historijski roman iz dobe hrvatske straže u Španiji
In the Service of the Caliph (1907) is a historical novel by Velimir Deželić Sr. about Croatian soldiers in the service of the Moorish Caliph in medieval Spain, their heroism, and the conflict between Christianity and Islam.