Mihail Bakunjin

Mihail Aleksandrovič Bakunjin (Prjamuhino, Ruska Imperija, 30. maj 1814 – Bern, Švajcarska, 1. jul 1876) bio je ruski revolucionar, filozof i politički mislilac, kao i jedan od ključnih osnivača kolektivističkog anarhizma i međunarodnog revolucionarnog socijalizma.

Rođen u plemićkoj porodici, školovao se na vojnoj akademiji u Sankt Peterburgu. Nakon što je napustio vojnu karijeru, posvetio se filozofiji, a naročito delima Georga Vilhelma Fridriha Hegela. Tokom četrdesetih godina 19. veka živeo je u Nemačkoj, Francuskoj i Švajcarskoj, gde je upoznao vodeće evropske revolucionare, uključujući Pjera-Žozefa Prudona i Karla Marksa.

Učestvovao je u revolucionarnim događajima 1848. i 1849. godine, uključujući ustanak u Drezdenu. Nakon hapšenja i višegodišnjeg tamnovanja u nemačkim i ruskim zatvorima, prognan je u Sibir. Godine 1861. uspeo je da pobegne u Evropu preko Japana i Sjedinjenih Američkih Država, gde je nastavio svoje revolucionarne aktivnosti.

Bakunjin se zalagao za ukidanje države, društvenu jednakost, federalizam i slobodno udruživanje radnika i zajednica. Protivio se svim oblicima autoritarne vlasti, uključujući revolucionarnu diktaturu. Njegov sukob sa Marksom oko organizacije radničkog pokreta i uloge države doveo je do raskola unutar Prve internacionale 1872. godine. Među njegovim najvažnijim delima su Reakcija u Nemačkoj (1842), Federalizam, socijalizam i antiteologizam (1867), Država i anarhija (1873) i nedovršeni rukopis Bog i država, objavljen posthumno 1882. godine. Značajni su i njegovi tekstovi o Pariskoj komuni, revolucionarnoj organizaciji i slobodi.

U središtu Bakunjinove misli nalazi se uverenje da pojedinačna sloboda nije moguća bez slobode svih, kao ni istinska jednakost bez oslobođenja od političke i ekonomske dominacije. Iako je njegova filozofija izazvala kontroverze, Bakunjin je snažno uticao na razvoj anarhističke teorije, revolucionarnog sindikalizma i antiautoritarnih socijalističkih pokreta. Njegova razmatranja o odnosu slobode, jednakosti i vlasti ostala su značajna za političku filozofiju.