Kornelije Tacit

Publije Kornelije Tacit (oko 56 – posle 120. godine), rimski istoričar, besednik i državnik, rođen je oko 56. godine, a umro je verovatno nakon 120. godine. Smatra se jednim od najvećih istoričara antičkog Rima i jednom od najznačajnijih ličnosti rimske istoriografije. Njegova dela odlikuju se političkom pronicljivošću, moralnom kritikom, psihološkom analizom i istraživanjem odnosa između vlasti i slobode.

Sačuvano je malo pouzdanih podataka o njegovom poreklu i ranom životu. Stekao je izvrsno obrazovanje iz retorike i ostvario uspešnu političku karijeru. Obavaljao je dužnosti senatora, konzula (97. godine) i prokonzula provincije Azije (oko 112. godine). Živeo je tokom vladavine careva Vespazijana, Tita, Domicijana, Nerve i Trajana.

Njegovo prvo poznato delo, Agrikola (De vita et moribus Iulii Agricolae, 98. godina), predstavlja biografiju njegovog tasta, rimskog vojskovođe Julija Agrikole. U njemu opisuje rimsko osvajanje Britanije i razmatra vrline državnika, tiraniju i moralnu odgovornost.

U delu Germanija (De origine et situ Germanorum, 98. godina) iznosi etnografski i geografski prikaz germanskih plemena, njihovih običaja, društvenog uređenja i ratničkih vrednosti. Ovo delo predstavlja važan izvor za proučavanje antičke Evrope. Dijalog o besednicima (Dialogus de oratoribus) posvećen je rimskoj retorici i uzrocima opadanja besedništva tokom carskog doba.

Njegova najobimnija istorijska dela su Istorije (Historiae), koje obuhvataju događaje od 69. godine nadalje, i Anali (Annales), posvećeni istoriji Rimskog carstva od smrti Avgusta 14. godine n. e. do doba Nerona. Oba dela su sačuvana samo delimično.

Tacit posebnu pažnju posvećuje zloupotrebi vlasti, političkim spletkama, korupciji, strahu i gubitku republikanskih sloboda. Njegov stil odlikuju sažetost, dramatična snaga, ironija i snažna karakterizacija istorijskih ličnosti.

Tacitova dela ostaju nezaobilazni izvori za razumevanje rimskog principata, političke istorije i ljudske prirode, a njegov kritički pogled na vlast duboko je uticao na kasniju evropsku istoriografiju i političku misao.