Joseph Fouché: Roman jednoga političara

Delo nije klasična biografija, već briljantan psihološki portret jednog od najsposobnijih i najnemoralnijih političara u novijoj evropskoj istoriji. Žozef Fuše (1759–1820), bivši sveštenik, postao je radikalni jakobinac tokom Francuske revolucije, zatim organizator masovnih pogubljenja u Lionu, kasnije Napoleonov ministar policije, a nakon pada cara ponovo se okrenuo Burboncima. Cvajg ga majstorski prikazuje kao čoveka bez ideala i uverenja, ali sa izuzetnim političkim instinktom, hladnokrvnom inteligencijom i apsolutnom sposobnošću da se prilagodi svakom autoritetu.

Cvajg se ne bavi toliko istorijskim činjenicama koliko psihologijom moći. On analizira kako Fuše uspeva da preživi sve režime koristeći nadzor, ucene, manipulacije i savršen osećaj za trenutak. Knjiga je fascinantna studija političkog cinizma, ambicije i ljudske prilagodljivosti. Stil je tipično cvajgovski – elegantan, napet, psihološki dubok i izuzetno čitljiv.

U hrvatskom izdanju iz 1935. godine, knjiga je postigla veliki uspeh jer je savršeno odgovarala intelektualnoj klimi Evrope uoči Drugog svetskog rata – pokazala je kako se moćni ljudi menjaju sa vetrom, a ideologije služe samo kao maske. Žozef Fuše se smatra jednim od najboljih Cvajgovih biografskih portreta (zajedno sa Marijom Antoanetom i Marijom Stjuart) i klasikom moderne biografske književnosti. Danas se čita kao bezvremenska studija političke amoralnosti i mehanizama moći.