Ivan Hrvaćanin

Fran Binički (1875–1945), katolički sveštenik iz Like, filozof, novinar i pisac, autor je romana „Ivan Hrvaćanin: roman iz hrvatske istorije“. Delo pripada popularnoj istorijskoj fikciji međuratnog perioda i fokusira se na burni 16. vek – vreme najnasilnijih turskih upada na hrvatske zemlje.

Glavni lik je Ivan Karlović (poznat i kao Ivan Hrvaćanin), istaknuti hrvatski plemić i ban, koji se bori za odbranu Like, Krbave i šire hrvatske granice. Roman prikazuje dramatične događaje: tursko osvajanje gradova Kosinja i Novog, razaranje sela, herojske bitke, ali i izdaje i unutrašnje sukobe. Posebno mesto zauzima sudbina Kosinja i lokalne glagoljske štamparije, koja simbolizuje hrvatsku kulturu i veru u vremenima opasnosti.

Binički piše sa snažnim nacionalnim i katoličkim nabojem, ističući herojstvo, žrtvu i odbranu hrišćanstva (antemurale Christianitatis). Stil je narativni, sa elementima narodne epske tradicije (bulgarštice), živim dijalozima i opisima ličkog kraja. Roman kombinuje istorijske činjenice sa fikcijom, stvarajući uzbudljivo štivo za širu publiku.

Delo odražava međuratno interesovanje za hrvatsku istoriju i nacionalni identitet u vreme kada se inspiracija tražila u poznatim precima. Danas se čita kao zanimljiv primer popularne istorijske proze i važan dokument o ličkoj temi u hrvatskoj književnosti. Reč je o retkoj antikvarnoj izdanju, ali vrednom za ljubitelje istorijskih romana i ličke baštine.