Marin Držić

Marin Držić (1508–1567), poznat i po nadimku Vidra, bio je hrvatski renesansni pisac, dramski pisac i pesnik; rođen je 1508. godine u Dubrovniku, a preminuo 2. maja 1567. u Veneciji. Smatra se najznačajnijim hrvatskim renesansnim dramskim piscem i jednim od najistaknutijih pisaca komedija u evropskoj književnosti 16. veka.

Poticao je iz dubrovačke građanske porodice. Školovao se u Dubrovniku, a 1538. godine otišao je u Sijenu, gde je nastavio školovanje i učestvovao u pozorišnom životu. Po povratku u domovinu, delovao je kao sveštenik, muzičar i pisac, stvarajući dela koja odražavaju društvenu dinamiku, ljudske slabosti i protivrečnosti renesansnog Dubrovnika.

Književnu karijeru započeo je pastoralnom dramom Tirena (1549), u kojoj spaja elemente idilične ljubavne priče sa komičnim scenama iz svakodnevnog života. Među njegovim ranim delima ističu se Novela od Stanca (1551) – duhovita karnevalska igra o prevari lakovernog starca – kao i pastoralne drame Venera i Adon i Grižula.

Njegovo najpoznatije delo, ** Dundo Maroje **, jeste komedija koja se bavi sukobom oca i sina, kao i temama novca, gramzivosti i ljudske snalažljivosti. Radnja je smeštena u Rim i predstavlja niz živopisnih likova, među kojima se posebno ističe Pomet – snalažljivi sluga i jedna od najupečatljivijih figura hrvatske književnosti.

U komediji Skup, inspirisanoj Plautovom Aulularijom, Držić satirično prikazuje škrtost i opsednutost bogatstvom. Ostala značajna dela uključuju Arkulina, Mande, Pjerina i Džuha Krpetu; sva ona pokazuju njegovu izuzetnu sposobnost oblikovanja komičnih situacija i društvene satire. Godine 1566. uputio je pisma toskanskom vladaru Kozimu I Medičiju, predlažući promene u političkom uređenju Dubrovnika. Ta pisma otkrivaju njegov kritički stav prema vlasti i društvenim nejednakostima.

Držićev opus odlikuju jezičko bogatstvo, humor, psihološka dubina i kritika licemerja, gramzivosti i društvenih privilegija. Njegove komedije predstavljaju temelj hrvatske dramske književnosti i neizostavan deo nacionalne pozorišne baštine.