Charles de Montesquieu

Šarl-Luj de Sekonda, baron od La Breda i Monteskje (La Bred, 18. januar 1689 – Pariz, 10. februar 1755) bio je francuski filozof, pisac, pravnik i politički mislilac, kao i jedna od najznačajnijih ličnosti doba prosvetiteljstva. Poticao je iz plemićke porodice, studirao je pravo i obavljao dužnost predsednika sudskog veća u Bordou. Njegovo interesovanje za pravo, istoriju i društvene institucije oblikovalo je filozofski pogled koji je duboko uticao na razvoj moderne demokratije.

Književnu slavu stekao je satiričnim epistolarnim romanom Persijska pisma (Lettres persanes, 1721), u kojem kroz vizuru dvojice persijskih putnika duhovito kritikuje francusko društvo, apsolutizam, versku netrpeljivost i društvene običaje. Ovo delo se smatra jednim od najvažnijih književnih dostignuća francuskog prosvetiteljstva.

Nakon višegodišnjih putovanja po Evropi – naročito po Engleskoj – objavio je istorijsko-političku raspravu Razmatranja o uzrocima veličine i pada Rimljana (1734), u kojoj analizira principe koji određuju uspon i pad država. Njegovo najznačajnije delo, O duhu zakona (De l’esprit des lois, 1748), predstavlja temelj moderne političke filozofije i ustavnog prava. U tom delu razvio je čuvenu teoriju o podeli vlasti na zakonodavnu, izvršnu i sudsku granu, ističući da sloboda građana može opstati samo ako različite grane vlasti međusobno kontrolišu jedna drugu. Takođe je proučavao uticaj klime, geografije, ekonomije, običaja i istorijskih okolnosti na oblikovanje zakona i političkih sistema.

Monteskje se zalagao za političku umerenost, versku toleranciju, građanske slobode i ograničavanje samovoljne vlasti. Godine 1728. izabran je u Francusku akademiju, a njegov opus postao je važan deo evropskog intelektualnog nasleđa. Umro je u Parizu 1755. godine. Njegove ideje su snažno uticale na Američki ustav, Francusku revoluciju i razvoj savremenih demokratskih institucija. Monteskje ostaje jedan od ključnih mislilaca kada je reč o političkoj slobodi, ustavnosti i vladavini prava.