Henrik Ibsen

Henrik Johan Ibzen (1828–1906), norveški dramski pisac i pesnik, rođen je 20. marta 1828. godine u Šijenu, a preminuo 23. maja 1906. u Kristijaniji (današnjem Oslu). Smatra se jednim od utemeljivača moderne evropske drame i jednim od najuticajnijih dramskih pisaca 19. veka. Njegova dela istražuju društveno licemerje, položaj žena, ličnu slobodu i sukob između pojedinca i zajednice.

Odrastao je u porodici koju je zadesila finansijska propast. Kao mladić je radio u apoteci u Grimstadu, gde je počeo da piše. Svoju prvu dramu, Katilina (1850), objavio je pod pseudonimom. Radio je u pozorištima u Bergenu i Kristijaniji, stičući iskustvo u dramaturgiji i režiji.

Godine 1864. napustio je Norvešku i gotovo tri decenije živeo u Italiji i Nemačkoj. Tokom tog perioda napisao je dela koja su mu donela međunarodnu slavu. Dramske poeme Brand (1866) i Per Gint (1867) istražuju identitet, idealizam, odgovornost i smisao ljudskog postojanja.

Prekretnicu u njegovom stvaralaštvu predstavlja drama Stubovi društva (1877), nakon koje je usledila Lutkina kuća (1879), poznata i kao Nora. Priča o ženi koja napušta brak kako bi stekla nezavisnost izazvala je burne društvene rasprave i postala simbol ženske emancipacije. U dramama Aveti (1881) i Neprijatelj naroda (1882) Ibzen razotkriva moralne predrasude, društvene laži i sukob između istine i interesa većine. Dela Divlja patka (1884) i Rosmersholm (1886) prikazuju složene psihološke sukobe, dok Heda Gabler (1890) opisuje tragičnu sudbinu žene ograničene društvenim očekivanjima.

Među njegovim kasnijim delima ističu se Graditelj Solnes (1892), Mali Ejolf (1894), Džon Gabrijel Borkman (1896) i Kad se mi mrtvi probudimo (1899).

Ibzenov stil odlikuju realističan dijalog, psihološka dubina, simbolika i postepeno otkrivanje prošlosti likova. Njegove drame su preobrazile evropsko pozorište, zamenjujući konvencionalne zaplete ozbiljnim moralnim i društvenim temama.

Henrik Ibzen je ostavio trajan uticaj na modernu dramaturgiju, pozorišni realizam i psihološku dramu, a njegova dela se i danas izvode na scenama širom sveta.