Kurlani

Zamislite Cetinjski kraj tridesetih godina 20. veka: surov, kamenit kraj pod Kamešnicom, gde vetar šapuće lavandu i krv. Selo Kurlani, podeljeno na Gornje i Donje, ključa od večitih ratova – protiv siromaštva, komšija i sopstvene sudbine. Mirko Božić, pisac iz Sinja iz partizanskih dana, stvara sirovu sagu punu crnog humora i neprolivenih suza, gde dijalekat grize kao kamenčić u čizmi.

Sve počinje banalno: Mrkanov magarac iz Gornjeg se zapliće u donjski vinograd, uništavajući vinograde. Silvestar, starešina Donja – grub ali pravedan, sa bradom od mahovine – tuži ih u Sinju, gradu-lavirintu birokratije. „Karneval“ je haotičan ples optužbi i laži, gde selo se smeje kroz suze, a magarac vuče teret života u ponor.

Ali srž priče su žene: Anđelija pati od neplodnosti u patrijarhalnom lancu, Filip traži utehu od udovice Perke, čije srce krvari zbog usamljenosti. U „Povorci“ Gospe Sinjske – histeričnoj gozbi molitava i čuda – Perkin sin umire u gomili, optužujući crkvu za blagoslovenu patnju. Gara, trudna devojka, primorana na brak sa albinom Bikanom, nosi lanac trudnoća i pritisaka. „Legenda“ razrađuje mit o Gospi kao ogledalu slabosti – vere i sumnje u večnom sukobu.

Božićev realizam je sirov: seoski govor protiv gradske hladnoće, teme patrijarhata, sujeverja i crkvenog licemerja su ogledalo Dalmacije. To nije idealizacija; to je himna otpornosti života na stenama.