Stara vjera Srba i Hrvata

U svom delu „Stara vera Srba i Hrvata“, Natko Nodilo pokušava da rekonstruiše složen sistem prethrišćanskih slovenskih verovanja na osnovu ostataka mitova, narodnih predanja, jezičkih tragova i srednjovekovnih zapisa. On polazi od pretpostavke da su Srbi i Hrvati sačuvali bitne elemente zajedničkog slovenskog verskog nasleđa, pa stoga analizira božanstva poput Peruna, Velesa, Mokoše i drugih figura koje se manifestuju u folkloru, toponimiji i običajima. Delo prati dualističku strukturu slovenskog panteona, suprotstavljajući nebeska i podzemna božanstva, i objašnjava kako ovi mitološki obrasci odražavaju razumevanje prirodnih ciklusa, društvenih odnosa i moralnih principa.

Nodilo takođe obraća pažnju na proces hristijanizacije, ističući koliko je elemenata stare vere opstalo u narodnim običajima, prazničnim praksama i simbolici, transformisanih u sinkretičke oblike unutar hrišćanske kulture. U svom tumačenju koristi komparativne metode, povezujući slovenske mitove sa indoevropskim modelima i upoređujući ih sa grčkim, germanskim i baltičkim tradicijama.

Pogovor Radoslava Katičića, uključen u reprint, donosi savremenu filološku i mitološku ažuriranje, ispravljajući određene Nodilove pretpostavke, posebno tamo gde je autor bio ograničen izvorima svog vremena. Katičić pojačava tezu o jedinstvenoj slovenskoj mitološkoj matrici i dodaje uvid u kasnije slovenske i indoevropske studije, ističući ritam godišnjih rituala, mitski narativ o božanskom sukobu i kontinuitete u hrvatskoj i srpskoj tradiciji.

Knjiga, zajedno sa pogovorom, ostaje jedno od fundamentalnih dela za razumevanje stare slovenske religije, njene strukture, simbolike i tragova u kulturnom nasleđu Južnih Slovena.