Osnove zemljopisa za I. razred srednjih i sličnih škola

Osnove geografije za prvi razred srednjih i sličnih škola je udžbenik koji je sastavio Ivo Juras (1886–1948), poznati hrvatski geograf, kartograf, profesor srednje škole i autor nekoliko geografskih priručnika. Objavljen je 1943. godine u Zagrebu od strane Izdavačkog odeljenja Hrvatske državne štamparije, u periodu Nezavisne Države Hrvatske.

Knjiga je namenjena prvom razredu srednjih škola (gimnazija, realki i sličnih škola) kao uvod u geografiju. Sadrži osnove fizičke geografije: oblik i veličinu Zemlje, kretanje Zemlje, karte i kartografiju, klimu, reljef, hidrografiju i osnovne pojmove o flori i fauni u odnosu na prirodne zone. Posebna pažnja posvećena je opštim geografskim zakonima i njihovoj primeni, sa naglaskom na pedagoški pristup prilagođen učenicima.

Ivo Juras, rođen u Zadru, studirao je geografiju i istoriju u Zagrebu, Gracu i Beču. Bio je dugogodišnji profesor u srednjoj školi i autor više udžbenika i naučnopopularnih dela (npr. Geografija Jugoslavije, Naše more i obala, Put oko sveta). Ovaj udžbenik predstavlja deo njegovog pedagoškog rada u kojem je nastojao da obezbedi kvalitetan i jasan materijal za nastavu geografije u hrvatskim školama.

Udžbenik je ilustrovan kartama, skicama i slikama, što je bila važna komponenta za razumevanje geografskih pojmova. Napisan je jasnim, stručnim, ali učenicima prilagođenim hrvatskim jezikom, tipičnim za školsku literaturu tog perioda. Odražava nastavni plan i program tog vremena, koji je kombinovao opštu geografiju sa elementima zavičajne geografije.

U širem kontekstu, ovo izdanje svedoči o kontinuitetu hrvatske geografske književnosti i obrazovanja čak i u ratnim uslovima 1943. godine. Juras je bio aktivan u katoličkim organizacijama i hrvatskom kulturnom životu, što je uticalo na njegov pedagoški pristup.