Aristotel

Aristotel (384–322. pre n. e.) bio je grčki filozof i naučnik, kao i jedan od najuticajnijih mislilaca u zapadnoj intelektualnoj tradiciji. Rođen je u Stagiri, na Halkidiku. Njegov otac, Nikomah, bio je lekar povezan sa makedonskim dvorom – što je činjenica koja je verovatno doprinela Aristotelovom ranom interesovanju za prirodu i empirijsko istraživanje.

Oko sedamnaeste godine života stigao je u Atinu i pridružio se Platonovoj Akademiji, gde je ostao približno dvadeset godina. Iako je duboko poštovao Platona, postepeno se udaljio od Platonovog učenja o idejama. Dok je Platon naglašavao transcendentnu oblast večnih formi, Aristotel je polazište saznanja tražio u konkretnom svetu, u posmatranju i u sistematskom proučavanju stvarnosti.

Nakon Platonove smrti, napustio je Atinu i, na poziv makedonskog kralja Filipa II, postao učitelj kraljevog sina – budućeg Aleksandra Velikog. Po povratku u Atinu, osnovao je sopstvenu filozofsku školu, Likej (Lykeion). Tamo je razvio obiman istraživački program koji je obuhvatao logiku, metafiziku, etiku, politiku, biologiju, fiziku, psihologiju, retoriku i teoriju književnosti.

Aristotelov opus je ogroman, iako je značajan deo njegovih izvornih spisa izgubljen. Među sačuvanim delima posebno se ističu Metafizika, Nikomahova etika, Politika, Fizika, O duši, Retorika i Poetika. Njegovi spisi o logici tradicionalno su sakupljeni pod nazivom Organon, a značajna su i njegova dela iz oblasti zoologije i filozofije prirode.

U Nikomahovoj etici on razmatra ljudsku sreću – ili eudajmoniju – povezujući dobar život sa delovanjem u skladu sa vrlinom i razumom. U Politici proučava različite oblike vladavine, dok Poetika predstavlja jednu od najuticajnijih analiza tragedije, mimeze i katarze u istoriji teorije književnosti.

Aristotelova misao duboko je oblikovala antičku, islamsku i srednjovekovnu hrišćansku filozofiju, a naročito sholastiku Tome Akvinskog. Njegov naglasak na logičkom zaključivanju, klasifikaciji, posmatranju i argumentaciji ostavio je trajan trag u filozofiji i razvoju naučne misli.