Kaiserove kulije: roman njemačke ratne mornarice

Teodor Plivije (1892–1955), nemački pisac levičarskih uverenja, poznat je po svojim dokumentarnim ratnim romanima (Staljingrad, Moskva, Berlin). „Kajzerovi kuliji“ je njegov prvi i jedan od najuspešnijih romana, objavljen 1930. godine.

Delo je snažna antimilitaristička optužnica protiv Prvog svetskog rata i nemačke carske vojske. Plivije, koji je i sam služio u mornarici (između ostalih na brodu SMS Volf), realistično i dokumentarno prikazuje svakodnevni život običnih mornara – „kulija“ (kulija, robova) kajzera Vilhelma. Oni žive u bednim uslovima, pod stalnim terorom oficirske kaste, besmislenim vežbama i strahom od smrti na moru.

Roman prati život na ratnim brodovima, pomorske bitke (posebno Skagerak ​​1916. godine), svakodnevnu patnju i postepeno buđenje otpora. Vrhunac je pobuna mornara 1917. godine, koja je rezultirala pogubljenjem dvojice mornara – roman je posvećen njima. Plijer meša autobiografske elemente sa opsežnim istorijskim istraživanjem, stvarajući dokumentarni stil koji je kasnije usavršio u trilogiji o Drugom svetskom ratu.

Delo je brzo steklo međunarodni uspeh i nazvano je „Remark flote“ zbog svoje snažne pacifističke poruke. Nacisti su ga zabranili 1933. godine i oduzeli autoru državljanstvo. Stil je direktan, surov i realističan - bez patetike, ali sa dubokim saosećanjem prema običnom čoveku. Kritikuje militarizam, klasnu nejednakost u vojsci i besmislenost rata vođenog u interesu elite.

U hrvatskoj književnoj recepciji, roman je bio popularan međuratni naslov koji je čitaocima pružio uvid u strahote Prvog svetskog rata iz perspektive običnog vojnika. Danas se čita kao klasično antimilitarističko delo i važan primer dokumentarnog romana 20. veka.