Umetnost i značenje: ikonološke studije

Ikonološke studije Erwina Panofskog klasično su djelo moderne povijesti umetnosti. Po značaju i uticaju, one se mogu mjeriti s onim djelima koja su značila prekretnice u ispitivanju umjetnosti, kao što je, na primer, studija Heinricha Wölfflina Osnovni pojmovi povijesti umjetnosti.

Knjiga Panofskog objavljena je baš u trenutku kada se formalistički pristup umjetnosti koji je sa Wölfflinom dostigao jedan od svojih vrhunaca, približavao iscrpljenju i sterilizaciji, i obratila je pažnju na oblasti koje još uvijek nisu dovoljno ispitane. Današnjim jezikom rečeno, Panofski umjetničko djelo promatra kao šifru koju treba dešifrirati. Šta pod time podrazumijeva?

»Ikonografija je«, čitamo u uvodnom poglavlju knjige, »ona grana povijesti umjetnosti koja se bavi sadržajem i značenjem umjetničkog dela, nasuprot njegovoj formi.« Ona se bavi temama pojmovima, slikama, alegorijama koje predstavljaju intelektualni fond jednog razdoblja i sreću se ne samo u umjetnosti nego i u drugim oblastima ljudskog stvaranja.