Bijedna ljubav Musorgskog

Delo je biografsko-romantični roman inspirisan životom briljantnog ruskog kompozitora Modesta Petroviča Musorgskog (1839–1881), člana čuvene grupe „Moćna gomila“. Lukaš se fokusira na kompozitorovu neuzvraćenu ljubav prema ženi (romantično idealizovanoj u romanu), koja postaje simbol cele njegove tragične sudbine.

Roman prikazuje Musorgskog kao osetljivog, talentovanog, ali duboko nesrećnog čoveka – plemića koji se odriče vojne karijere zarad muzike, živi u siromaštvu, bori se sa nerazumevanjem okoline i tone u alkoholizam. Autor vešto kombinuje istorijske činjenice sa fikcijom, prikazujući umetnikovu unutrašnju dramu, stvaralačke krize, prijateljstva sa drugim ruskim kompozitorima (Rimski-Korsakov, Balakirev itd.), i društvenu atmosferu carske Rusije u drugoj polovini 19. veka.

Stil je emotivan, melanholičan i tipičan za međuratnu biografsku prozu — pun patetike, romantičnog entuzijazma i saosećanja prema umetniku koji je „previše osećao“ za ovaj svet. Knjiga ističe temu nesrećne, neuzvraćene ljubavi kao pokretačku snagu stvaralaštva, ali i uzrok propasti.

Ovo je jedno od popularnijih dela Ivana Lukaša u hrvatskom prevodu iz 1940. godine. Danas je antikvarna retkost i traženo među ljubiteljima muzičke biografije, romantične proze i ruske tematike.