Mandaljena pobjednica
Bosanska devojka Magdalena (Mandaljena) Pereš Vuksanović, zavetovana Bogu i čednosti, pobegla je od prisilnog braka pod turskom vlašću u 17. veku i na kraju postala franjevačka trećogodišnjica u Rimu, gde je i umrla sa ugledom svetosti.
Mandalova pobednica (1926) je istorijski roman Velimira Deželića starijeg (1864–1941), jednog od najpopularnijih, ali kasnije ideološki zapostavljenih hrvatskih pisaca. Roman pripada njegovom opusu od jedanaest istorijskih romana u kojima je, inspirisan senoovskom tradicijom, nastojao da probudi nacionalni i katolički duh.
Glavni lik je stvarna osoba – Magdalena Pereš Vuksanović (1606–1670), rođena u Jelaškama, u Bosni. Kao devojka, zavetovala se na čednost Devici Mariji i želela je da postane monahinja, ali tokom turskog perioda u Bosni nije bilo ženskih manastira. Živela je pobožnim životom u roditeljskom domu. Njena lepota privlači udvarače, posebno upornog hrišćanina Franju Božića, koji je, uz pomoć brata, otima i prisiljava na brak. Suočena sa izborom između katolika i Turčina, Magdalena pristaje na „katolički brak“, ali duboko žali zbog toga jer krši njen zavet.
Roman prati njen buran, avanturistički život pun iskušenja: bekstvo od muža, razne službe (kod župana, kiridžije, Turaka), spasavanje plemića (npr. Vuka Zrinskog), putovanja kroz Dalmaciju, Veneciju i konačno Rim. Kao bosanska Jovanka Orleanka, ona čuva svoju veru, čast i hrvatski identitet u teškim okolnostima turske vladavine. Priča se završava njenim stupanjem u treći red Svetog Franje i smrću u Rimu sa ugledom svetosti.
Struktura romana snažno podseća na srednjovekovne svetačke biografije (hagiografije): linearna naracija, niz nezavisnih epizoda-prepreka koje junakinja savladava na putu ka svetosti i sjedinjenju sa „Nebeskim mladoženjom“. Deželić prepliće istorijske činjenice, legendu i romantično-istorijski stil sa snažnim katoličkim, antiturskim i nacionalnim (hrvatsko-katoličkim) prizvukom. Devica Marija je prikazana kao vodič na njenom putovanju.
One copy is available
