Cesar Birotteau

Roman Uspon i pad Sezara Birotoa (u nekim izdanjima naslovljen jednostavno Sezar Biroto) — deo Balzakovog monumentalnog ciklusa Ljudska komedija — predstavlja jedno od najupečatljivijih dela francuskog realizma. U hrvatskom izdanju iz 1953. godine (u izdanju kuće „Kultura“ iz Zagreba), ovaj klasik se još jednom potvrđuje kao maestralna društvena kritika i precizan prikaz uspona i potonje propasti pojedinca u kapitalističkom društvu 19. veka. Protagonista, Sezar Biroto, pošten je, vredan i naivan pariski parfimerijer koji, nakon godina truda, stiče solidan ugled, bogatstvo i društveno priznanje. Ohrabren svojim uspehom, političkim priznanjem i ambicijom da se uzdigne u više društvene krugove, Biroto se upušta u rizične finansijske i nekretninske špekulacije; čak organizuje raskošan i skup bal s ciljem da impresionira parisku elitu. Njegovu naivnost zloupotrebljavaju beskrupulozni bankari i bivši zaposleni željni osvete, koji ga uvlače u zamku što vodi ka njegovom potpunom bankrotu. Balzak maestralno analizira tržišne mehanizme, pohlepu, kreditni sistem i bezobzirnost poslovnog sveta. Kroz potresnu borbu glavnog junaka da otplati dugove i povrati svoj dobar glas — i to isključivo poštenim radom — roman se razvija kao duboka moralna drama o dostojanstvu, pohlepi i ceni društvenog napredovanja.