Crna strijela

Crna strela (1888) je istorijski avanturistički roman škotskog autora Roberta Luisa Stivensona, klasika književnosti za mlade. Smešten je u Englesku sredinom 15. veka, tokom Ratova ruža – građanskog rata između kuća Lankaster (crvena ruža) i Jork (bela ruža) za presto.

Protagonista, Ričard (Dik) Šelton, sedamnaestogodišnji plemić, odrasta pod starateljstvom ser Danijela Breklija u kući Tanstal Mout. Nakon ubistva svog oca, ser Harija Šeltona, Dik otkriva crnu strelu – znak osvetoljubive bande odmetnika koju predvodi Elis Dakvort – koja ubija zlikovce. Sumnja pada na staratelja, ser Danijela, oportunistu koji menja stranu u ratu i pljačka seljake.

Dik se pridružuje „Crnim strelama“, spasava devojku, Džoanu Sedli (obučenu kao dečak kako bi izbegla prisilni brak sa ser Danijelom), i prolazi kroz bitke, šumske potere, izdaje i moralne dileme. Roman kulminira velikim sukobima, uključujući pojavu budućeg kralja Ričarda III (Krukbek), gde Dik postaje vitez, dobija pravdu i ljubav.

Stivenson majstorski kombinuje istorijsku pozadinu (Ratovi ruža, 1455–1487) sa avanturom, romansom i moralnim temama: pravda, izdaja, hrabrost i odrastanje. Stil je dinamičan, pun akcije, dijaloga i srednjovekovnog šarma (staroengleski u dijalozima), bez duboke psihologije, ali sa fokusom na uzbuđenje i heroizam.

Popularno u Jugoslaviji 1960-ih/1970-ih, snimano više puta (npr. Diznijev film 1958). Jedno od najpoznatijih Stivensonovih dela, pored Ostrva s blagom i Doktora Džekila i gospodina Hajda, cenjeno zbog živopisnog prikaza srednjeg veka i univerzalne teme borbe protiv nepravde.