Kuća na osami

Zbirka pripovedaka Kuća na osami Iva Andrića, objavljena posthumno 1976. godine (godinu dana nakon piščeve smrti), predstavlja jedno od najintimnijih i stilski najprefinjenijih dela ovog nobelovca. Okvirna priča zbirke smeštena je u staru kuću na sarajevskom brdu Alifakovac. Iz te pozicije samoće i posmatranja, pripovedač tiho priziva likove iz prošlosti; oni se pojavljuju pred njim poput utvara, tražeći da se ispričaju njihove iscepkane, tragične i potisnute sudbine. Kroz niz portreta – koji obuhvataju likove poput Ali-paše, Bonval-paše, Ciganina Geze, barona Gauča i raznih drugih marginalizovanih ili istorijskih ličnosti – Andrić ponovo pokazuje svoju majstorsku sposobnost da zađe u dubine ljudske psihe. Svaki lik nosi sopstvenu unutrašnju dramu, osećaj društvene otuđenosti i raskorak između svojih želja i surove stvarnosti. Kuća na osami takođe predstavlja Andrićev poetski testament. U njoj pisac razmišlja o samoj prirodi književnog stvaranja, odnosu pisca i njegovih likova, kao i o moći sećanja da spase pojedinca od zaborava. Pisano prepoznatljivim, smirenim i refleksivnim stilom, ovo delo zaokružuje Andrićev bogati pripovedački opus.