Veronika Desinićka

Veronika Desinićka Josipa Eugena Tomića prvi put je objavljena 1904. godine u Zagrebu u izdanju Matice Hrvatske. Reč je o istorijskoj tragediji u četiri čina, koja se bavi jednom od najpoznatijih i najtužnijih ljubavnih priča hrvatskog srednjeg veka.

Radnja je zasnovana na stvarnim događajima iz 15. veka. Glavna junakinja je Veronika Desinićka (rođena u selu Desinić u Hrvatskom zagorju), lepa i ponosna devojka iz nižeg staleža koja je osvojila srce moćnog grofa Fridriha Celjskog. Njihova zabranjena ljubav završila se tragično: optužena je za veštičarenje i trovanje grofove prve žene. Veronika je zarobljena, mučena i na kraju ubijena (udavljena u buretu) po naređenju Fridrihovog oca, Hermana Celjskog.

Tomić je napisao dramu u duhu romantične i nacionalne književnosti, ističući sukob između ljubavi i moći, klasnih predrasuda, političkih intriga i sudbine. Posebno su istaknute Veronikina nevinost, lepota i hrabrost pred okrutnošću vladajućeg plemstva. Drama je napisana harmoničnim, uzvišenim jezikom, sa snažnim patosom i efektima tipične istorijske tragedije.

Josip Eugen Tomić (1843–1906) bio je plodan hrvatski pisac, romanopisac i dramski pisac, poznat po obradi domaće istorijske građe. Veronika Desinićka se smatra jednim od njegovih najboljih dramskih dela i predstavlja klasičan primer hrvatske istorijske drame s početka 20. veka.

Izdanje Matice hrvatske iz 1904. godine danas je redak antikvarni primerak, tražen među kolekcionarima stare hrvatske drame i istorijske literature. Drama je kasnije ponovo izdata i izvedena više puta, a tema Veronike Desinićke ostala je trajna inspiracija u hrvatskoj kulturi (književnost, opera, film).