Parmenid
Parmenid iz Eleje (grč. Parmenídēs, oko 515 – oko 450. p. n. e.) bio je starogrčki predsokratovski filozof, osnivač elejske filozofske škole i jedan od najznačajnijih mislilaca u istoriji ontologije. Rođen je u Eleji (današnja Velija u južnoj Italiji), grčkoj koloniji u Velikoj Grčkoj (Magna Graecia). O njegovom životu sačuvano je malo pouzdanih podataka. Prema antičkom predanju, poticao je iz ugledne porodice, učestvovao je u zakonodavnom životu grada i bio je povezan sa pitagorejskom tradicijom. Njegov najpoznatiji učenik bio je Zenon iz Eleje, koji je putem svojih paradoksa branio filozofsko učenje svog učitelja.
Jedino poznato Parmenidovo delo je filozofska poema O prirodi (Perì phýseōs), napisana u daktilskim heksametrima. Sačuvana je samo u fragmentima, uglavnom zahvaljujući citatima kasnijih antičkih autora, među kojima se posebno ističe Simplikije. Poema se tradicionalno deli na proem (uvod), Put istine (Alḗtheia) i Put mnenja (Dóxa). U uvodnom delu, pesnik opisuje simbolično putovanje kočijama do boginje, koja mu otkriva temeljne istine o stvarnosti.
U središtu Parmenidove filozofije nalazi se tvrdnja da „biće jeste, a nebiće nije”, čime on uspostavlja radikalnu razliku između istinskog saznanja i varljivog čulnog iskustva. Prema njegovom učenju, biće je jedno, večno, nerođeno, nepropadljivo, nedeljivo i nepokretno. Promena, nastajanje i nestajanje ne mogu pripadati istinskoj stvarnosti, jer bi to pretpostavljalo postojanje nebića — što je logički nemoguće.
Parmenid ističe neraskidivu vezu između mišljenja i bića, tvrdeći da razum — a ne čula — omogućava spoznaju istine. Njegova filozofija predstavlja prekretnicu u grčkoj misli, jer pomera težište sa pitanja o poreklu prirode na temeljno istraživanje: šta znači biti?
Njegovo učenje izvršilo je dubok uticaj na Zenona, Melisa, Platona, Aristotela i kasniju metafizičku tradiciju. Od posebnog značaja je Platonov dijalog Parmenid, koji razmatra pitanja koja se tiču jedinstva, mnoštva i teorije formi (ideja). Parmenid ostaje jedan od utemeljivača zapadne ontologije i racionalističkog pristupa filozofiji; njegove ideje ostavile su trajan trag u raspravama o biću, istini, kao i o granicama i mogućnostima ljudskog saznanja.