Zaustaviti izumiranje jezikâ

Hagege upozorava na hitnu potrebu da se nešto učini kako bi ljudske kulture prestale da nestaju u ponoru zaborava. Istovremeno, njegovo široko poznavanje jezika omogućava mu da pronikne do najsitnijih detalja iz prošlosti latinskog, sanskritskog, arapskog, sumerskog, gotskog i mnogih drugih jezika.

U prvom delu knjige autor se bavi bliskom vezom između jezika i osnovnih principa života koji vladaju univerzumom. Pošto jezici daju život i istovremeno čuvaju prošlost, možemo ih na izvestan način posmatrati kao žive vrste. Da bismo razumeli šta zapravo znači nestanak jezika i po čemu se on toliko razlikuje od nestanka drugih vrsta, dovoljno je utvrditi njegovu suštinsku osobinu: govor. Govor je kratkotrajan i nestalan, ali jezik ne umire potpuno ako nema govora.

Drugi deo knjige govori o tome šta treba razumeti pod izumiranjem jezika, kakav je to proces, koji su mu uzroci i šta predstavlja za našu vrstu i na kraju koje radnje možemo preduzeti da sprečimo izumiranje jezika. . Autor objašnjava tri profila nestajanja jezika: transformaciju (rađanje novih jezika, na primer iz latinskog), supstituciju (proces spajanja sa drugim dominantnim jezikom) i izumiranje (smrt poslednjih izvornih govornika), pri čemu je izumiranje najaktuelniji fenomen danas. Razlozi za nestanak jezika su višestruki, a najčešći politički razlog je „lingvoubistvo“ države (jezička hegemonija koja potiskuje slabije jezike), a ekonomski razlog je pritisak moćnijeg ekonomskog sistema koji vodi ka opadanje prestiža perifernih jezika, pa se stoga nameće potreba za poznavanjem jezika dominantnog. Kao nekada latinski, danas engleski istrebljuje mnoge jezike. Zahvaljujući savremenim tehnologijama i sredstvima komunikacije, snaga i brzina kojom se engleski danas širi u svetu uveliko prevazilazi snagu i brzinu koja je u prošlosti omogućavala nekim jezicima, na primer latinskom, da potpuno zbrišu veliki broj jezika.

Prema autoru, četiri su temeljna poteza koja mogu pomoći jezicima: dvojezični obrazovni programi, proglašavanje jezika službenim, uključivanje samih govornika u oživljavanje sopstvenog jezika i rad lingvista (kako na opisivanju činjeničnog stanja, tako i na stvaranje pozitivne svesti o jeziku).

U poglavlju „Jezici i vaskrsenje“ autor uglavnom govori o vaskrsenju hebrejskog, što je impresivna pojava, do sada jedinstvena po svom značaju i stepenu dovršenosti. Iako je nekoliko vekova bio bez „govora“, danas je to jezik cele jedne zemlje. Zatim pominje još nekoliko zanimljivih slučajeva, među kojima je i vaskrsenje hrvatskog jezika. Političkom promocijom hrvatskog jezika nakon osamostaljenja, Hrvati danas obogaćuju Evropu još jednim jezikom, što je neopisivo važno ako se uzmu u obzir razmjeri jezičke kataklizme.