Povijest Dubrovnika do 1808.

Vinkovo Foretićevo dvotomno delo Istorija Dubrovnika do 1808. godine predstavlja hronološki i tematski razvoj Dubrovačke republike od njenih ranih srednjovekovnih početaka do konačnog gašenja državnosti postajanjem delom Napoleonove vlasti. Autor povezuje političku istoriju sa ekonomskim, kulturnim i društvenim procesima koji su oblikovali jedinstveni identitet grada-države.

U ranim vekovima, Dubrovnik se formirao kao trgovački i pomorski centar između Istoka i Zapada, postepeno stičući autonomiju u okviru sukoba vizantijskih, mletačkih i ugarsko-hrvatskih uticaja. Foretić analizira kako su diplomatska veština, trgovina i sposobnost balansiranja između velikih sila omogućili Republici da postigne relativnu stabilnost i rast, posebno tokom kasnog srednjeg veka i ranog modernog doba.

U 15. i 16. veku, Dubrovnik je dostigao svoj ekonomski i kulturni vrhunac. Obrazovana patricijska klasa razvila je sofisticirani sistem administracije, a trgovci su proširili svoje mreže širom Balkana, Levanta i Mediterana. Foretić ističe ulogu brodarstva, diplomatije i trgovačkih privilegija, kao i odnos sa Osmanskim carstvom, čija je zaštita bila ključna za opstanak Republike. Katastrofalni zemljotres iz 1667. godine označava prekretnicu, nakon čega sledi dug period oporavka, institucionalne reorganizacije i ekonomskog pada.

Autor posebnu pažnju posvećuje društvenoj strukturi: patricijima, pučanima, konavskim kmetovima i svakodnevnom životu grada. Takođe prikazuje dugogodišnju borbu između zatvorenog plemstva i rastućih klasa pučkog naroda, kao i pokušaje modernizacije administracije u 18. veku. Foretić zaključuje prikaz slomom Republike 1808. godine, kada je francuska vlada ukinula vekovni poredak, čime je okončan jedan od najdugotrajnijih evropskih političkih sistema.