Na rubu: dnevnik iz jedne tragedije

Dragan Bublić (Garešnica, 1895 – Klagenfurt, 1987), hrvatski pisac i publicista, objavio je knjigu Na ivici: Dnevnik iz tragedije 1920. godine. To je njegovo prvo značajno prozno delo, autobiografsko-dnevničkog karaktera, koje pripada posleratnoj književnosti i ranom ekspresionizmu u hrvatskoj književnosti.

Delo je nastalo na osnovu Bublićevog ličnog iskustva: učešća u Prvom svetskom ratu, povlačenja srpske vojske preko Albanije, emigracije, boravka u Francuskoj i Tunisu i razočarenja ratom i posleratnom stvarnošću. Knjiga prikazuje čoveka na ivici egzistencije – fizički, mentalno i moralno slomljenog usred ratnog haosa, gladi, bolesti, smrti i besmisla velikog sukoba. Bublić introspektivno i ekspresivno beleži unutrašnje stanje pojedinca suočenog sa kolektivnom tragedijom, ratnim strahotama i posleratnim razočaranjem.

Kritičari tog vremena (Ljubomir Micić u Zenitu, Milan Ćurčin u Novoj Evropi, Vladimir Jurković i drugi) prepoznali su knjigu kao snažan antiratni zapis i jednu od prvih knjiga na hrvatskom jeziku koja se ratnom traumom bavi na moderan, subjektivan način. Stil je fragmentaran, dnevnički, sa ekspresionističkim elementima – naglašenom emotivnošću, vizijama, unutrašnjim monologom i osećajem apsurda.

Na ivici se ističe kao jedno od retkih uspešnijih umetničkih ostvarenja Dragana Bublića. Kasnija dela (npr. Atentat, Na vrbi) prelaze u nefikciju i romane sa jasnom političkom tendencijom. Ova knjiga ostaje važan dokument posleratne generacije, svedočanstvo o ratnoj traumi i razočaranju jugoslovenskog idealizma posle 1918. godine.

Danas je delo antikvarna retkost, tražena među kolekcionarima hrvatske književnosti 20. veka. Predstavlja rani primer moderne ratne proze u hrvatskoj književnosti, uz dela poput Krležinih ratnih zapisa, ali u intimnijem, dnevničkom obliku.