Kalista

Džon Henri Njuman (1801–1890), engleski teolog, pisac, a kasnije i kardinal, napisao je roman Kalista 1855. godine, nekoliko godina nakon svog preobraćenja u katoličanstvo. Delo je istorijski roman smešten u severnoafričkoj rimskoj provinciji (današnji Tunis) tokom progona hrišćana pod carem Decijem (oko 250. godine nove ere).

Glavni lik je Kalista, mlada, lepa i nadarena Grkinja koja radi u radionici sa svojim bratom Aristosom, izrađujući statue paganskih bogova. Uprkos spoljašnjem uspehu, ona je duboko nezadovoljna i prazna. U njen život ulazi mladi hrišćanin Agelije, koji se zaljubljuje u nju, ali je rastrzan između vere i porodičnih veza. Ključnu ulogu igra i Sveti Kiprijan, episkop Kartagine (predstavljen pod imenom Cecilije), koji postaje duhovni vodič.

Roman je prvenstveno priča o preobraćenju. Kroz Kalistinu potragu za istinom, Njuman prikazuje sukob između paganskog i hrišćanskog sveta, dekadenciju rimskog društva i duboku privlačnost hrišćanske vere. Delo je bogato istorijskim detaljima, opisima života u rimskoj provinciji, paganskih rituala, progona i svakodnevnog života hrišćanske zajednice.

Stil je klasičan, uzvišeni i donekle didaktički, što je tipično za Njumana. Roman nije samo avantura, već duboka apologija hrišćanstva - pokazuje kako vera daje smisao tamo gde paganska kultura ne može.

Njuman je rekao da je knjiga „jednostavna fikcija od početka do kraja“, ali je jasno zasnovana na njegovom dubokom poznavanju istorije ranog hrišćanstva. Danas je cenjena kao značajno delo viktorijanske književnosti i važan primer Njumanovog književnog talenta.