Zaludna mistrija: doktrina i praktična bratstva zlatnih (crnih) brojeva

Knjiga je napisana tokom njegovog svojevrsnog unutrašnjeg egzila u periodu nacionalističke erozije 1980-ih i 1990-ih u Jugoslaviji, i posebno ističe njegov otpor ideološkoj, političkoj i estetskoj banalnosti.

Naslovna „mistrija“ (lopatica za nanošenje maltera) služi kao simbol slobodnog zidarstva i građevinarstva, ali ovde je „uzaludna“ – odnosi se na osećaj nemoći u vremenu kada su istinski graditelji duha marginalizovani. Kroz celu knjigu je jasno da autor, iako ne eksplicitno, koristi masonske, hermetičke i simboličke motive da bi izgradio sopstveni, alegorijski pogled na svet. Bogdanović je poznat po dubokom interesovanju za ezoterizam, mitologiju, simboliku i jezik kao građevinski materijal – i arhitektonski i intelektualni.

Knjiga je puna simbola iz slobodnog zidarstva – piramida, lavirinta, mernih instrumenata, alata, metafora svetlosti, tajnih pisama, „gradova duhova“. On govori o gradu kao simbolu, ne samo o prostornom entitetu, i o spomeniku kao o „misterioznoj arhitekturi“ – prostoru posvećenom sećanju i tišini. U srži svega je mit kao jezik razumevanja stvarnosti, za razliku od banalnog utilitarizma moderne politike i urbanizma.

Bogdanović posebnu pažnju posvećuje slobodnom zidarstvu kao duhovnom nasleđu graditelja, a da nikada eksplicitno ne tvrdi da je njegov član. Međutim, njegova stalna upotreba simboličkog jezika, tematizacija tajnog znanja, kao i interesovanje za hermetizam, alegoriju, gnosticizam i kabalističku strukturu jezika, svedoče o dubokoj vezi sa masonskom duhovnom tradicijom – bilo direktno ili kroz kulturni i filozofski uticaj.

U kontekstu sveprisutne političke represije i uništavanja značenja, Bogdanovićeva „uzaludna mistrija“ postaje čin otpora – pisanjem on „gradi“ ono što se tenkovima i sloganima ne može uništiti: jezik značenja, simboliku i unutrašnju slobodu.