Inšallah Madona, inšallah

Raznolikost sudbina i plastično individualizovanih likova u ovim Jergovićevim pričama je neiscrpna, kao što je u njima neiscrpno i bogatstvo materijalnog sveta. Motivski, to bogatstvo se crpi iz širokog kulturno-geografskog područja bosanskog i dalmatinskog pisanja sa njegovim neuhvatljivim granicama, iz tog orijentalno-balkansko-mediteranskog lirskog kosmosa zapanjujuće kreativne dubine i snage. (Lirika, lirska - ovde je ključno imati na umu izvorno jedinstvo poezije, pevanja i muzike u ovom pojmu.) Ono što, međutim, čini da ove priče najistinitije i umetnički najviše odgovaraju tom svetu i toj umetnosti jeste tonalitet u kome su „usklađene“, i empatično iskustvo ljudske sudbine kojim su prožete.

Na starom Istoku postojali su majstori koji su od tvrde slonovače rezbarili šahovske figure posebne vrste. Nakon oblikovanja komada, izdubljivali bi čipkaste šare po celoj njegovoj površini. Zatim bi svojim preciznim i oštrim mikro alatima ulazili unutra: odvajali i oblikovali istu, koncentrično svedenu figuru, a zatim ponovo kroz nju rezbarili čipku. I tako dalje, do najmanje moguće figure u centru. Svi ovi oblici povezani su zajedničkim korenom u kompletnu strukturu, istovremeno čvrstu i fleksibilnu. Jergovićeva priča raste, grana se, množi se unutar sebe i slično se oblikuje: unutar priče priča, unutar priče priča, unutar priče priča..., tako da se na kraju svaka vraća svom korenu, u kome su i njen kraj i njen početak. U ovoj karakteristici, svaka od ovih priča se približava strukturi romana, svaka je zapravo roman in nuce.