Osvit: Slike iz tridesetih godina

Radnja se odvija u 1830-im i prikazuje početke hrvatskog nacionalnog preporoda (ilirizma). Đalski prikazuje buđenje nacionalne svesti među hrvatskim plemstvom i inteligencijom, sukobe između starog konzervativnog poretka i novih ideja, ulogu književnosti i kulture u nacionalnom pokretu i prve korake ka političkom i kulturnom jedinstvu. Roman je strukturiran kao niz slika (otuda i podnaslov Slike iz 1930-ih), što mu daje mozaični, živopisni karakter.

Stil dela predstavlja kombinaciju realizma i romantizma: Đalski verno rekonstruiše istorijsku atmosferu, običaje, jezike i društvene odnose, ali istovremeno unosi romantični entuzijazam, idealizaciju preporodilaca i optimističan pogled na nacionalnu budućnost. Kao i u većini svojih dela, autor kritički prikazuje plemstvo i buržoaziju, ali u Zori preovladava pozitivan, gotovo himnički ton prema ilirskom pokretu.

Roman je imao veliki odjek u javnosti jer se bavio relativno nedavnom i još uvek živom prošlošću. Smatra se nastavkom Šenoine tradicije istorijskog romana, ali sa izraženijim realističkim pristupom i psihološkom karakterizacijom likova.

Zora je važan deo Gjalskog opusa između njegovih poznatih društveno-kritičkih romana („U novom dvoru“, „Pod starim krovovima“, „Janko Borislavić“) i kasnijih istorijskih dela („Za materinsu riječ“, „Dolazak Hrvata“). Predstavlja ključni književni spomenik perioda hrvatske renesanse i svedoči o autorovoj dubokoj nacionalnoj posvećenosti. Danas se ceni kao antikvarna retkost i značajno delo hrvatske istorijske proze kraja 19. veka.