Magija, nauka i religija, i druge studije

Malinowski je predstavnik antropološkog funkcionalizma i začetnik klasične evolucionističke teorije društvenog razvoja, njenih historijskih premisa i metodološkog postupka. Glavna slabost funkcionalizma predstavlja upravo njegovo osnovno, "antihistorijsko" polazište: ono negira "dijalektiku razvoja", štaviše poriče mogućnost historijskog objašnjavanja razvoja društva i kulture na općem planu, a time i teorijsku potrebu za ovom vrstom objašnjenja. Metodološki skepticizam u pogledu mogućnosti da se rekonstruira stvarna historijska prošlost recentnih primitivnih društava na drugim kontinentima doveo je do toga da se zapadni funkcionalistički antropolozi ponašaju kao "apstraktni empiričari" koji "metafizički negiraju" postojanje ostataka, prežitaka ranijih etapa razvoja, nadiđenih društvenih odnosa i oblika kulture. Neki funkcionalisti kritikuju koncept "ostataka" u metodologiji evolucionističkih etnologa iz XIX vijeka, smatrajući ga neupotrebljivim ili štetnim. Takvu kritiku iznio je Malinowski argumentirajući da ukoliko "kulturni fosili", "ostaci" uopće postoje i održavaju se u danom socijalnom i kulturnom sistemu, to je otuda što odgovaraju nekoj aktuelnoj ili, pak, trajnoj društvenoj potrebi. Štetnost pojma "ostatka" iz prošlosti u antropologiji ogleda se u tome što on figurira kao "lažno metodološko sredstvo u rekonstrukciji stupnjeva evolucije" i ujedno pogrešno usmjerava promatranje na terenu: umjesto da traži sadašnju funkciju nekog kulturnog fenomena, istraživač se usredsređuje na njegov prividni arhaizam i zanemaruje stvarni kontekst u kojem taj fenomen ima funkciju i značenje. Ostaci predstavljaju historijski dokazni materijal, oni svjedoče o "univerzalnosti" pojava i njihovom "zakonitom" javljanju u razvoju prvobitnog društva. - Iz predgovora Zagorke Pešić-Golubović