Postanak sveta

Robert Makmilan je bio autor popularno-naučnih dela s početka 20. veka. Knjiga Poreklo sveta objavljena je 1927. godine u Beogradu kao deo biblioteke popularne nauke. Ona predstavlja pristupačan prikaz naučnih saznanja tog vremena o poreklu univerzuma, Sunčevog sistema, Zemlje, geoloških procesa i poreklu života. Knjiga je namenjena široj publici, napisana jasnim, popularnim stilom bez preterane naučne terminologije.

Izdanje je posebno cenjeno zbog korica, koje je kreirao nepoznati umetnik potpisan inicijalima MB. Reč je o kvalitetnom, ali anonimnom radu beogradskog grafičkog dizajnera iz 1927. godine. Korice su stoga posebno cenjene u krugovima kolekcionara avangardnih i fotomontažnih korica izdanja sa bivše Jugoslavije, upravo zbog misterije koja okružuje autora i njene visoke estetske vrednosti.

Korica je urađena u tipičnom avangardnom duhu 1920-ih — kombinuje elemente konstruktivizma i fotomontaže. Stil je dinamičan, geometrijski i modernistički: koristi oštre uglove, jake kontraste, fotomontažne kompozicije (kombinacija fotografskih elemenata sa grafičkim dizajnom), simboličke motive univerzuma, planeta ili stvaranja (zvezde, magline, primitivni oblici života). Boje su intenzivne (crvena, crna, bela ili plava), tipične za konstruktivističku estetiku koja je u to vreme došla iz Sovjetskog Saveza i uticala na jugoslovensku avangardu.

Takav omot savršeno odražava duh epohe — kombinaciju nauke i moderne umetnosti. Dok je sadržaj knjige popularizacija nauke (u duhu popularnih naučnih biblioteka 1920-ih), spoljašnji dizajn je radikalan i avangardan, što ga čini traženim antikvarnim primerkom u kategorijama „Avangardni omot bivše Jugoslavije“ i „Fotomontažni omot knjiga“.

Knjiga je danas izuzetno retka, posebno u dobrom stanju sa očuvanim omotom. Predstavlja zanimljiv primer kako su naučne teme popularizovane u Kraljevini SHS/Jugoslaviji kroz moderni grafički dizajn. Stil korica (MB) pripada najprogresivnijim tokovima međuratnog dizajna na Balkanu — funkcionalnom, dinamičnom i futurističkom, daleko ispred prosečnog izdavačkog dizajna tog vremena.