Djavolica: prilog psihologiji kćeri iz boljih obitelji

Hans fon Kalenberg je pseudonim nemačke književnice Helene Kesler (rođene fon Monbart, 1870–1957), autorke brojnih romana s kraja 19. i početka 20. veka. Delo pripada njenim ranijim, skandaloznijim delima sličnim čuvenom delu Nikshen (1899), koji se takođe bavi psihologijom „više ćerke“ (höhere Tochter).

Roman analizira unutrašnji svet mlade devojke iz ugledne, građanske porodice koja se buni protiv društvenih normi, konvencija i očekivanja svoje klase. Glavni lik je tipičan „đavo“ – zavodljiv, temperamentan, inteligentan i seksualno radoznao, što je u to vreme bilo veoma smelo. Kroz psihološku studiju, Kalenberg prikazuje sukob između strogog vaspitanja, društvenih očekivanja i prirodnih instinkta mlade žene koja traži slobodu i autentičnost.

Knjiga je napisana u duhu kasnog naturalizma i ranog modernizma, sa jakim erotskim i psihološkim elementima koji su autorki doneli i kritiku i popularnost. U Nemačkoj su takva dela često izazivala skandale jer su otvoreno tematizovala žensku seksualnost i kritikovala buržoaski moral. U hrvatskom prevodu iz 1920. godine, uklapa se u talas moderne evropske književnosti koji je prodro u Zagreb posle Prvog svetskog rata.

Kao i druga Kalenbergova dela (Nixchen, Der Fremde), „Đavo“ je više studija karaktera nego klasična basna sa snažnom radnjom. Fokus je na unutrašnjim sukobima, emocionalnim krizama i društvenoj kritici. Roman je relativno kratak, što mu daje koncentrisanu, intenzivnu formu tipične psihološke novele/romana sa početka veka.