Svjetska knjižnica, Sv. 3.

Svetska biblioteka je bila jedno od najvažnijih izdanja prevoda svetske književnosti na hrvatski jezik na početku 20. veka. Izdavač i glavni urednik bio je Iso Velikanović (1869–1940), plodan prevodilac, pisac i kulturni aktivista. Prvi tomovi su objavljeni 1903. godine u Sremskoj Mitrovici.

Tom 3 iz 1903. godine karakterističan je po konceptu izdanja: svako delo (tj. veći odlomak) je štampano tako da se može samostalno povezati kao posebna knjižica. U ovom tomu objavljeni su prevodi na stranicama 97–144:

• Fjodor Mihailovič Dostojevski – odlomak iz romana Braća Karamazovi
• Henrik Sjenkjevič – odlomak iz romana Bez dogme (Bez dogmatu)

Ovaj način objavljivanja je omogućavao čitaocima da tokom vremena sakupljaju cele romane ili veće celine iz različitih tomova i povezuju ih u posebne knjige. Ovo je bio praktičan i ekonomičan metod popularizacije svetske književnosti među hrvatskom publikom.

Svetska biblioteka je imala veliki kulturni značaj jer je u vreme kada je hrvatska književnost još uvek tražila svoje mesto u austrougarskom kontekstu, donela savremene evropske i ruske autore (Dostojevskog, Tolstoja, Sjenkjeviča, Ibzena itd.) u kvalitetnim prevodima. Velikanovićev prevodilački rad se smatra pionirskim u uvođenju ruske književnosti u hrvatsku kulturu.

Izdanje je objavljeno u manjem formatu, po pristupačnoj ceni, namenjeno široj publici – nastavnicima, studentima, građanima i intelektualcima. Predstavljalo je važan korak u demokratizaciji visoke književnosti i obogaćivanju hrvatskog književnog jezika.

Danas su primerci Svetske biblioteke bibliografska retkost, posebno rani tomovi iz 1903. godine. Oni svedoče o entuzijazmu hrvatske inteligencije na početku 20. veka da prati evropske književne tokove uprkos političkim i materijalnim teškoćama.