Djela 6: Dojmovi
Šesti tom u kritičkom izdanju od 17 tomova „Dela A. G. Matoša“ je zbirka književnih, kulturnih i putopisnih utisaka, kritika i feljtona sa oštrim zapažanjima, ironijom i evropskim horizontima.
Kao i prethodne tomove, književno nasleđe je sakupio Matošev brat Milan Matoš, a Antun Barac je tekstove uredio prema filološkim principima — poređenje varijanata, ortografska adaptacija i kratke beleške o poreklu i prethodnim publikacijama. Ovo izdanje objedinjuje Matoševe utiske — utiske, književnu kritiku, feljtone i putopisne beleške, od kojih je većina ranije objavljena u časopisima.
Utisci predstavljaju Matoša u ulozi angažovanog kritičara i hroničara svog vremena. Zbirka sadrži utiske o književnim delima, piscima, pozorištu, likovnoj umetnosti, društvenim događajima i putopisne utiske iz Evrope (Pariz, Italija itd.). Matoš piše subjektivno, impresivno i polemički — njegov stil spaja erudiciju, lirsku osetljivost, ironiju i oštru kritiku. Često se suprotstavlja provincijalizmu, diletantizmu i političkoj malograđanštini, zalažući se za visoke estetske standarde i evropsku orijentaciju hrvatske kulture.
Tekstovi odražavaju Matošev kosmopolitizam: on upoređuje hrvatske prilike sa francuskim, nemačkim ili ruskim modelima, komentariše savremene tendencije (simbolizam, dekadenciju, realizam) i prikazuje ličnosti iz kulturnog života. Impresije su često autobiografski obojene — Matoš kao boem, emigrant i povratnik donosi lične refleksije o umetnosti i životu. Epigramatska oštrina i duhovitost čine ove tekstove živima i danas.
U kontekstu Barčevog sabranog izdanja, šesti tom se nadovezuje na prethodne prozne, esejističke i lirske tomove, prikazujući Matoša kao kompletnog intelektualca: romanopisca, esejistu, putopisca i kritičara. Impresije su važne za razumevanje njegovog estetskog programa — umetnosti, modernizma i zahteva za autentičnom kreativnošću. Barčevo izdanje iz 1938. godine učinilo je ove raštrkane tekstove dostupnim u celini i sačuvalo ih za književnu istoriju.
Danas se Utisci cene kao dragoceni dokument hrvatske modernosti: svedočanstvo o kulturnim borbama s početka 20. veka, Matoševom evropskom duhu i njegovoj ulozi „buditelja“ i kritičara. Zbirka pokazuje kako je Matoš uzdigao književnu kritiku na nivo umetničke forme — subjektivne, stilski briljantne i intelektualno zahtevne. Neophodna je za proučavanje Matoševog opusa i šire hrvatske kulturne istorije.
One copy is available
