Mandorlato

Đuro Vilović (1889.–1958.), jedan od najčitanijih, ali i najkontroverznijih hrvatskih pisaca međuratnog razdoblja, objavio je Mandorlato 1924. godine u Zagrebu. Knjiga pripada njegovim ranim novelističkim zbirkama, uz Zagaljene živote (1923.) i kasnije Hrvatski sjever i jug (1930.).

Naslov Mandorlato (talijanski naziv za bademov kolač/napitak) sugerira slatko-gorku, egzotičnu ili senzualnu atmosferu, što je u skladu s Vilovićevim stilom koji često spaja erotske, psihološke i socijalne motive. Zbirka sadrži više pripovijetki koje prikazuju ljudske strasti, unutarnje sukobe, ljubavne i društvene drame, često s autobiografskim prizvukom. Vilović, bivši katolički svećenik koji je napustio zvanje, često se bavi temama zabranjene ljubavi, hipokrizije građanskog morala, seksualnosti i sukoba pojedinca s okolinom.

Stilski se djelo kreće između realizma i psihološke proze s naturalističkim i fin-de-siècle elementima. Vilović piše živim, pristupačnim jezikom, često s naglaskom na emotivne krize i društvenu kritiku, što mu je donijelo veliku popularnost kod publike, ali i oštre kritike od strane konzervativnih krugova (posebice zbog antiklerikalnih motiva u drugim djelima). Mandorlato spada u njegove ranije radove, nastale nakon napuštanja svećeništva, kada se autor intenzivno bavio temama osobne slobode i oslobađanja od starih normi.

U širem kontekstu Vilovićeva opusa, ova zbirka prethodi njegovim poznatijim romanima poput Međimurja (1923.), Majstora duša (1931.) i Tri sata (1935.). Kao i većina njegovih djela iz 1920-ih, i Mandorlato odražava autorovu burnu biografiju — od pravaša i katoličkog svećenika do jugoslavenskog unitarista — te njegovu sklonost kontroverznim, provokativnim temama.