Erne Kiš 1909-1941

Erne Kiš 1909–1941 je biografska monografija koju je objavila Nada Lazić 1984. godine u Belom Manastiru i Somboru, povodom 75. godišnjice rođenja ovog revolucionara iz Baranje i Bačke. Knjiga je ilustrovana i predstavlja život i delo Ernea Kiša, značajne ličnosti u radničkim i komunističkim pokretima u Baranji i Bačkoj pre i na početku Drugog svetskog rata.

Erne Kiš je rođen 1909. godine u radničkoj porodici. Kao mladić, pridružio se revolucionarnom radničkom pokretu, bio je aktivan u ilegalnim komunističkim organizacijama u Kraljevini Jugoslaviji, učestvovao je u štrajkovima, agitaciji i organizovao radnike i seljake. Knjiga prati njegov put od ranih revolucionarnih aktivnosti, preko hapšenja i zatvaranja, do sve intenzivnijih aktivnosti uoči rata.

Posebno poglavlje posvećeno je 1941. godini – napadu sila Osovine na Jugoslaviju, početku okupacije Baranje i Bačke od strane Mađarske i Kišovoj ulozi u pripremama otpora. Erne Kiš je preminuo 1941. godine (ubili su ga okupatori), a autor ga predstavlja kao simbol borbe protiv fašizma i klasnog ugnjetavanja na ovim prostorima.

Lazić se, kao i u svojim drugim delima (npr. Baranja 1941–1945), oslanja na arhivsku građu, svedočanstva učesnika i partijsku dokumentaciju. Knjiga je napisana u tipičnom stilu jugoslovenske socijalističke istoriografije osamdesetih godina 20. veka – sa akcentom na revolucionarnoj posvećenosti, herojstvu i ideološkoj doslednosti protagoniste.

Ovo delo predstavlja važan doprinos poznavanju lokalne istorije Baranje i Bačke, radničkog pokreta u Vojvodini i Slavoniji i antifašističke borbe u Podunavlju pre i na početku rata. Danas se koristi kao izvor za regionalnu istoriju i biografije istaknutih komunista iz tog perioda.