Savremena historija: Brijest na bedemu

Radnja se odvija u neimenovanom francuskom provincijskom gradu (verovatno blizu Turkoena) krajem 19. veka. Glavna tema je borba za upražnjenu biskupsku stolicu između dva sveštenika: strogog, konzervativnog i učenog opata Lantenja i pragmatičnog, ambicioznog i fleksibilnog opata Gitrela. Roman živopisno prikazuje crkvene, političke i društvene intrige provincijskog života – sukobe između sveštenstva, masona, republikanaca, rojalista i buržoazije.

Kroz lik gospodina Beržerea, profesora književnosti i autorovog alter ega, Frans ironizuje i kritikuje društvo Treće republike: licemerje, malograđanstvo, besmislenost političkih borbi i ljudsku sujetu. Stil je tipično francuski – elegantan, duhovit, satiričan i blago pesimističan, pun ironije i filozofskih digresija.

Brest na bedemu se smatra jednim od najboljih primera francuske socijalne satire. Knjiga je važna jer predstavlja Beržerea, koji će postati centralni lik u narednim delovima tetralogije i pratiti Drajfusovu aferu.