Sakupljač svjetova

Sakupljač svetova (2006) Ilije Trojanova (rođen u Bugarskoj 1965, nomadski pisac) je nagrađivani istorijski roman inspirisan životom ser Ričarda Fransisa Bartona (1821–1890), legendarnog britanskog istraživača, poliglote, špijuna, prevodioca Hiljadu i jedne noći i erotskih dela.

Roman nije klasična biografija, već polifoni prikaz u tri glavna dela: svaki se fokusira na jedno od Bartonovih ključnih putovanja, ispričano iz perspektive njegovih „domaćih“ saputnika i vodiča.

• Prvi deo: Indija 1840-ih – Barton u uniformi britanske vojske, ali prerušen u muslimana, uči jezike, običaje, upija kulturu; narator je indijski sluga ili prijatelj koji uviđa njegovu ambivalentnost.
• Drugi deo: Hadž u Meku 1853. – Barton se prerušava u avganistanskog hodočasnika, rizikujući život da bi ušao u zabranjeni grad; Narator je arapski vodič koji je svedok njegove hrabrosti i opsesije.
• Treći deo: Afrika 1850-ih – ekspedicija sa Džonom Haningom Spikom u potrazi za izvorima Nila; sukobi, bolesti, rivalstvo; narator je afrički nosač ili pratilac koji Bartona vidi kao stranca koji „sakuplja svetove“, ali ih nikada u potpunosti ne razume.

Trojanov koristi orijentalne tradicije pripovedanja – priče unutar priča, fantazije, polifoniju – da bi pokazao sukob Istoka i Zapada, kolonijalnu perspektivu i kulturnu aproprijaciju. Barton je prikazan kao ekscentrik: briljantni poliglota i avanturista koji prelazi granice, ali i kolonizator koji „sakuplja“ kulture poput trofeja. Roman je bogat detaljima, jezički raskošan, sa dubokim uvidima u identitet, prerušavanje i imperijalizam.