Pero i Pava

Ovo je najpoznatiji roman Paule Preradović (1887–1951), unuke poznatog hrvatskog pesnika Petra Preradovića. Napisan na nemačkom jeziku 1940. godine, roman je ubrzo preveden na hrvatski jezik i postao veoma popularan.

Delo je romantično-istorijska biografija koja, sa puno topline, nostalgije i lirizma, prikazuje život i ljubavnu priču Petra Preradovića (Pera) i njegove prve žene Pavice (Pave) iz ugledne dalmatinske porodice de Ponte. Radnja prati njihov susret, strastvenu ljubav, brak, svakodnevicu u vojnim garnizonima Austrougarske monarhije, te teške trenutke bolesti i prerane smrti mlade Pavice.

Paula Preradović je napisala roman na osnovu porodičnih pisama, dokumenata i predanja, pa delo ima i autobiografsku i dokumentarnu vrednost. Pored ljubavne priče, roman verno prikazuje atmosferu 19. veka – Ilirski pokret, vojni život, društvene prilike u Dalmaciji i Slavoniji i nacionalno buđenje Hrvata u okviru Habzburške monarhije.

Stil je romantičan, emotivan i nostalgičan, sa bogatim opisima prirode i dubokim psihološkim portretima likova. Knjiga je istovremeno porodična hronika, ljubavni roman i suptilna oda hrvatskom kulturnom nasleđu.

Pero i Pava se smatra jednim od najuspešnijih hrvatskih istorijskih romana 20. veka i važnim delom porodične mitologije Preradović. Danas je cenjen kao lepo i dirljivo štivo koje spaja istoriju, ljubav i književnost.