Seljaci IV: Ljeto

Četvrti i poslednji tom monumentalne tetralogije Seljaci (Chłopi), za koju je Rejmont dobio Nobelovu nagradu za književnost 1924. godine. Prevod sa poljskog, kao i prethodna tri dela, uradio je Julije Benešić.

Leto donosi kulminaciju i razrešenje svih sukoba započetih u Jesen. Radnja se odvija u selu Lipce tokom najtoplijeg dela godine – žetve, kada je selo na vrhuncu rada, napetosti i vitalnosti. Vrućina je gotovo opipljiva, a sa njom rastu ljudske strasti, mržnja i osveta.

Centralni lik ovog dela postaje Jagna, koja zbog svoje lepote, strasti i otvorenosti postaje žrtveno jagnje celog sela. Seljaci, predvođeni Hankom i drugim ženama, surovo je kažnjavaju i izbacuju iz zajednice. Istovremeno, Maćej Borina, patrijarh sela, polako umire, a njegov sin Antek konačno preuzima ulogu šefa. Ovim se zatvara veliki porodični i društveni krug.

U Letu, Rejmont dostiže vrhunac svog epskog pripovedanja. Žetva je prikazana kao gotovo ritualni, dionizijski čin – kombinacija rada, znoja, pohote, nasilja i plodnosti. Priroda je u punom cvetu, ali i brutalna; seoski život se nastavlja, bez obzira na sudbinu pojedinaca. Autor pokazuje izvanrednu moć u prikazivanju kolektivne psihologije – selo deluje kao jedinstveni organizam koji se čisti i obnavlja.

Stil je bogat, snažan i naturalistički sirov, sa izuzetno živopisnim opisima žetve, oluja, noćnih scena i ljudskih emocija. Benešićev prevod majstorski prenosi ritam, dijalekt i poetiku originala, čineći hrvatsko izdanje izuzetno vrednim.

Leto zaokružuje tetralogiju Seljaci kao jedno od najupečatljivijih dela evropske književnosti 20. veka. Rejmont nije samo opisao poljsko selo – on je stvorio univerzalnu sliku čoveka, prirode, zajednice, rođenja i smrti, ljubavi i mržnje, pohlepe i plemenitosti.

Ovo izdanje Matice hrvatske sa Julijem Benešićem kao prevodiocem i autorom predgovora smatra se najboljim hrvatskim prevodom Rejmontovog remek-dela. Nezaobilazno delo za sve ljubitelje epske proze, realizma i klasika svetske književnosti.